İçeriği Paylaş:

Çekim artmayan isimler-c

III:Çekim Artmayan İsimler-cBu çekim grubuna giren isimlerin tekil nominativus’ları ile tekil genetivus’lardaki hece sayısı eşittir ve çekimleri genellikle şöyle yapılır.Örnek: civis: vatandaşEkran AlıntısıArtmayan isimler tekil nominativus’larının son hecesine göre beş gruba ayrılırlar: 1) –is, 2)- es, 3)-er, 4)-e, 5)-çeşitli1)Tekil nominativus’ları “-is” ile bitenler: Bunlar çoğunlukla dişildirler ve yukarda ki örnek gibi çekilirler. Birkaç örnek daha:avis,    avis (f): kuşauris,  auris (f): kulakbilis,    bilis (f): safrapelvis, pelvis (f): leğendiagnosis, diagnosis (f): tanıbasis,    basis (f): taban, temel2)Tekil nominativus’ları “es” ile bitenler: Bunlar da dişil olup yukarda ki örnek gibi çekilirler.Nubes, nubis (f) : bulutİndoles, indolis (f) : yetenek3)Tekil nominativus’ları “-er” ile bitenler genellikle erildirler ve yukardaki örnek gibi çekilirler.Venter, ventris (m): karınİmber, imbris (m): boraUter, utris (m): tulum, kırba4)Tekil nominativus2ları “-er” ile bitenler: Bunlar cinssiz olup aşağıdaki örnek gibi çekilirler.

Örnek :rete :ağ

Ekran Alıntısı5)Tekil nominativus’ları “al” ve “ar” ile biten isimler de cinssiz olup yukarda ki örnekte olduğu gibi çekilirler.Calcar, calcaris (n) : mahmuzAnimal, animalis (n) : canlı varlık, yaratıkIV. Çekim İsimler (quarta declinatio)Bu çekime giren isimlerin tekil nominativus’ları “us” veya “u” ile biterler ve tekil genetivus’ları da “us” la sonlandırılırlar. Tekil nominativus’ları us” ile bitenler eril ve dişil cinsine, “u” ile bitenler de cinssizlere aittir. Sonu “us” la bitenlerin çekimi de aşağıdaki örnekte olduğu gibi yapılır.Örnek: gradus: dereceEkran AlıntısıSonu “u” ile biten ve cinssiz olan isimlerin çekimi de aşağıdaki gibi yapılır.

Örnek: genu: diz

Ekran AlıntısıBu çekime giren kelimelerden bazıları aşağıdadır.Meatus, -um (m): yol, meaArcus, -us (m) : kemer, yay (çoğ. abl. da “ubus” takısı alır)Plexus, -us (m) : damar veya sinir ağıDuctus, ,-us (m) : boru, kanalProcessus, -us (m) : çıkıntıManus, -us (f) :elCornu, -us (n) : boynuzV.Çekim İsimler (quinta declinatio)Bu çekime giren isimlerin tekil genetivus’ları “ei” ile biterler ve aşağıdaki örnek gibi çekilirler.

Örnek: dies: gün

Ekran AlıntısıYukardaki gibi çekilen isimlere bazı örnekler:Dies,    -ei (m) : günFacies, -ei (f):yüz, yüzeyCaries, -ei (f): çürükSpecies, -ei (f) : türRes, -ei (f) : olay, nesneMateries, -ei (f) : maddeİsimler bitirmeden önce Latince fiillerden de isim türetildiğine işaret etmek yerinde olur. Fiillerden türetilen bütün isimler aşağıdaki iki şekilde türetilir:a) fiillerin supinum gövdelerindeki “-um ve –ya –us” takısı getirilerek genellikle 3. Üçüncü çekim isimler elde edilir.Örnek: dilatare (genişletmek ) fiilinin supinum gövdesi dilatatum’dır. Bundaki “-um” takısı yerine “-or” takısı getirilerek dilatator (genişletici) ismi elde edilir.Aynı şekilde;levare (kaldırmak) – levator (kaldırıcı)lovere (oynatmak) – motor (oynatıcı)extendere (germek, açmak) – extensor (gerici)İsimleri türetilir.Veya aşağıdaki örnekte olduğu gibi “-um” takısı gelerek genellikle 4. Çekim bir isim elde edilir.Örnek:Apparere, apparatum, apparatus (alet)b) fiillerin supinum gövdelerindeki “-um” takısı yerine “-io” takısı getirilmek suretiyle isimler elde edilir.Örnek: expirare (soluk vermek) fiilinin supinum gövdesi expiratum’dur. Buradaki “-um” takısı yerine “-io” takısı getirilerek expiratio (soluk verme) ismi elde edilmiştir.  Aşağıdaki isimler de aynı şekilde türetilmiştir.respirare (nefes alıp vermek)                              respiratio, -onis (nefes alıp verme)inserare (içeri sokmak, yerleştirmek)               insertio, -onis (yapışma, tutunam)occludere (kapanmak, kapanmak)                    occlusio, -onis (kapanma, kapanış)Bu kurallar dışında kural dışı olmak üzere yine fiilden türetilmiş isimlerin mevcut olduğuna burada işaret etmekle yetineceğim.

İçeriği Paylaş:
İlginizi Çekebilir
Yorum Yapılmamış

Henüz Hiç Yorum Yapılmadı..

Yorum Yaz

Çekim artmayan isimler-c

Anatomi

24/07/2016 | Yorum Yok | 26 | kucukakarsu