noimage

İçeriği Paylaş:

NOMİNA ANATOMİCA

NOMİNA ANATOMİCAAnatomi bir tanım bilimidir. Vücudun bütününe ve yapıların birbirine göre pozisyonlarınıbelirtmek için tek anlamlıterimler kullanır.Anatomi bilim dalında kullanılan Latince terimleri gereği gibi anlayıp kavrayabilmek içinkuşkusuz genel bir Latince bilgisine ihtiyaç vardır. Oysa ülkemizde orta öğretim döneminde(bazıokullar dışında) Latince dilbilgisi öğretimi yapılmamaktadır. Bu nedenle burada Latince dilbilgisi hakkında özellikle anatomi terimleri yönünden kısaca bilgi vermeyi uygun gördük.Lingua Latina—Latince diliKuzeybatıAvrupa’dan İtalya yarımadasına göçerek Roma civarında Latium denilen bölgeyeyerleşen göçmenlerin konuştuğu bir dil olan ve sonralarıRomalılar tarafından da konuşma diliolarak kullanılan Latince zamanla batıda Akdeniz çevresindeki ülkelerden doğuda Karadenizkıyılarına kadar yayılmıştır. Hint-Avrupa (Indogerman) dili grubuna dahil bir dil olan LatinceHitit, Hint, İran ve Grekçe ile birlikte bu grubun en eskilerinden birini teşkil eder ki ayrıcaGermen dili ile de yakın akrabalığıvardır. İtalya’ya göçerek Latium Bölgesine yerleşip ve Latinadınıalan bu toplumun konuştuğu Latince dili Romalıların Roma’yıişgal ettikten ve bu dilikullanmağa başlamalarından sonra gelişmişve ilişki kurduklarıkomşu toplumlardan daetkilenerek bir sürü yabancıkelimelerle özellikleGrekçe’den aktardıklarıkelimelerle güngeçtikçe zenginleşmiştir. Daha sonralarıgüncelliğini yitirerek bu gün her ne kadar ölü bir dildurumuna gelmişise de ve bilim dili olarak yaşamınısürdürmektedir.Latin AlfabesiAslında 23 harften oluşan Latin alfabesine daha sonra iki harf (j ile v ) eklenmesiyle 25 harfeulaşmıştır.Bunlar:7A, a G, g M, m S, s Z, zB, b H, h N, n T, tC, c İ, i O, o V, vD, d J, j P, p U, uE, e K, k Q, q X, xF, F L, l r, R y, YLatince alfabe yukarda görüldüğü gibi sesli ve sessiz harflerden meydana gelmişolup okunuşlarıhemen hemen Türkçe’deki gibidir. Ancak aşağıdaki istisnalar vardırI) Sessiz harfler-a) Tek harfli sessizler -1-“C” harfi sessiz ve a, o,u, gibi sesli harflerden önce gelirse “k” okunur.Örnek clava (klava), caverna (kaverna), columna (kolumna), cupula (kupula), causa (kavsa).Diğer taraftan e,i,ae,oe ve y harflerinden önce gelirse o zaman da “s” okunur.Örnek: cera (sera), cisternea), caecum (sekum), coeliacus (soliakuss), cymba (simba).2- “G” harfi türkçede olduğu gibi okunur.Örnek: galea (galea); ancak e ve i harfleri önünde J gibi okunur.Örnek: galetina (jelatina), ama her zaman bu kural geçerli değildir. Zira gingiva Türkçedeolduğu gibi yani (gingiva) okunur.3–“ j” harfi bir sesli harfin önünde ve özellikle kelime başında bulunursa y gibi okunur.Örnek: junctura (yunktura) gibi4-“q” harfi ku ve kv olarak okunur. Aslında q harfini hemen daima u harfi izler.Örnek: aqua (akuva) gibi5-“t” harfi genellikle Türkçedeki gibi okunur. Ancak ia, ie, io gibi çift seslilerden önce gelirse sgibi okunur.Örnek: Portio (porsiyo), adventitia (adventisiya) gibi6-“v” harfi hem v ve hem de u sesi verir. Ancak bilim dilinde daima v olarak okunur.Örnek: vita (vita), vena (vena) gibi7- “x” harfi ks gibi okunur.Örnek: flexura (fleksura), coxa (koksa)b) Çok harfli sessizler1-Latince’de tek sessiz harflerden başka birden fazla sessiz harf yan yana gelerek çok sessizharfleri meydana getirirler. Bunlar özellikle Grekçe’den Latince’ye aktarılan kelimelerdebulunup Grek harflerinin Latinceleştirilmesi esnasında oluşmuşlardır. Ayrıca bilim dünyasıdabilimsel bir terim meydana getirirken bazıterimleri Latince’den olduğu kadar Grekçe’den detüretmişlerdir. İşte bu Grek kökenli kelimeler Latinceleşme sırasında Grek alfabesine göredüzenlendiğinden ortaya çıkan kelimelerde birden fazla sessiz harfler bir araya gelerek çok harflisessizleri oluşturmuştur:8Th “t” gibi okunur. Örnek: therapia (terapia), thorax (toraks).Rh “r” gibi okunur. Örnek: rhombus (rombus).ph “f” gibi okunur. Örnek: phobia (fobia), pharynx (farinks).Ch “k” gibi okunur. Örnek: chorda(korda), choana (koana).Ps “ps” gibi okunur. Örnek: psychologia (psükologia).Bu grekçe sessiz harflerin yanısıra bilim dilinde yer alan bir başka çok harfli sessiz deSch olup “ş” gibi okunur. Örnek: schizophrenia. Ancak, bu kural her zaman geçerli değildir.Örneğin: ischium (iskiyum) da olduğu gibiII Sesli harfler-1- “a”, ”e”, ”o” harfleri Türkçe’deki gibi okunurlar.2- “i” harfi hem “i” ve hem de “y” gibi okunur. Şöyle ki sesli harflerdenönce gelirse “y” gibiokunur.Örnek: iudex (yudeks); sessiz harflerden önce gelirse “i” gibi okunur.Örnek: individuum.3-“y” harfi sesli olup aslında “ü” gibi okunursa da bilim dilinde “i” gibi okunur.Örnek: systema (sistema), syndesmologia (sindesmologıya).4-“u” harfi türkçedeki gibi “u” okunursa da “ng” ve “q” harflerinden sonra gelirse“v” gibi okunur.Örnek: equinus (ekvinus).Yukarıda belirtilen tek sesli harfler dışında Latince de iki sesli harf yanyana gelerek tek sesli harfgibi okunan ve diphtongus denilen çift seslilerde vardır.1. “ae” eski Latince de “ay” gibi okunur ama bilim dilinde “e” gibi okunur.Örnek: caecum (sekum), caesar (sesar), anaemia (anemiya).2.“au” “av”gibi okunur.Örnek: auricula (avrikula), autonomicus (avtonomikus).3. “ei” “ey” gibi okunur.Örnek: eiectio (eyeksio).4.“eu” “ev” okunursa da bilim dilinde “ö” gibi okunur.Örnek: eucalyptus (ökaliptus),neurologia (nörologiya)5.“ce” aslında ”oy” okunur ama bilim dilinde “ö” olarak okunur.Örnek: cedema (ödema), coeliacus (söliyakus).Latince de yazma ve vurgulama.Latince de özel isimler büyük harfler yazılırlar. Özel isimlerden türetilen sıfatlar hem büyükhem de küçük harfle yazılabilir.9Vurgulama oldukça karışık olmasına rağmen aşağıdaki şekilde basitleştirilebilir.İki heceli kelimelerde ilk heceye; üç heceli kelimelerde orta heceye; çok heceli kelimle deise sondan bir önceki heceye vurgu yapılır.

İçeriği Paylaş:
İlginizi Çekebilir
Yorum Yapılmamış

Henüz Hiç Yorum Yapılmadı..

Yorum Yaz

NOMİNA ANATOMİCA

Anatomi

16/07/2016 | Yorum Yok | 44 | kucukakarsu